Home

ካብ ውሽጢ ኤርትራ ዝመጸና ሃገራዊ ዜና

ጸረ ህዝቢ ዝኾነ ስርዓት ህግደፍ ምንም ኣበሳ ንዘይብሎም ኣባላት ብሄረ ኩናማ ናይ ምእሳር ስጉምቲታቱ ይቅጽለሉ ከም ዘሎ እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

በዚ መሰረት ብዕለት 29/06/2018 ካብ ኣለደሺላ ንሰለስተ ተወላዶ ካርካሻ ዑሱባት ህግደፍ መሬትና ሓሪስኩም ብዝብል ጉልባብ ሒዞም ንሸንበቆ ወሲዶም ከም ዝኣሰሩዎምን፡ ወለዶም ከይዶም ከም ዘውጽኡዎም እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

እቶም ብህግደፍ ተኣሲሮም ዝወጹ ተወለዲ ቁሸት ካርካሻ፡-

  1. ሹምቡ ካባዶ
  2. ኩሉ ሽምቡ
  3. ኦደደ ዶዶ ዝተባህሉን ከምዝኾኑ ተፈሊጡ፡፡

ብተመሳሳሊ መንገዲ በዚ ዕለት እዚ 29/06/2018 ንኣርባዕተ ተወላዲ ቁሸት ኣይማባ ሒዞም ንሸንበቆ ወሲዶም ከም ዝኣሰሩዎምን ክሳብ ሕጂ ኣብ ምንታይ ደረጃ ከም ዝርከቡ ዝተፈልጠ የለን፡፡ ኣስማቶም፡-

  1. ሉለ ንግዝኡ ሽም ኣብኡ ዘይተፈልጠ
  2. ቦቦኮ ወይ ሳለ ዝተባህለ ሽም ኣብኡ ዘይተፈልጠ
  3. ኣዳኖ ጋላ
  4. ኣብሪም ላይብ
  5. ሻቢ ባሻይ ንዝተባህለ እውን ንክሕዙዎ ፈቲኖም ሃዲሙ ከም ዘምለጦም ተፈሊጡ፡፡

ከምኡ እውን ኣብዚ ዕለት እዚ 29/06/2018 ካብ ኮይተቢያ ኣርባዕተ ኣባላት ተወለድቲ ናራ ከም ዝኣሰሩ ተፈሊጡ፡፡ ካብዞም ዝተኣስሩ ንግዝኡ ኣስማቶም ዝተፈልጡ፡-

  1. ኣይቲን ሽም ኣብኡ ዘይተፈልጠ
  2. ናቲ የረነኩ ዝተባህሉ ከም ዝኾኑ እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

ብካልእ ዜና፡ ስርዓት ህግደፍ ንብዙሓት ኣባላት ኩናማ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ብኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛን መሃርምቲ ህይወቶም ክሓልፍን ንስድራ ቤቶም ከርክብ ከም ዝጸንሔ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን እውን ካብ ቤት ማእሰርቲ የውጽኦም ከም ዘሎ ተፈሊጡ፡፡

እቲ ዝመጸና ዜና ከም ዝሓበሮ፡ ብዕለት 07/05/2018 ንሓሙሽተ ተወልድቲ ቁሸት ፎደ ከም ዝፈተሔ ተፈሊጡ፡፡ ኣስማቶም፡-

  1. ሀይለ ኣባቴ ዕድሜኡ 31
  2. ኣፋራይ ሄኖክ ዕድሜኡ 27
  3. ማሲ ናነ ዕድሜኡ 44
  4. ታላ ኣሽኩ ዕድሜኡ 27
  5. ኛኛ ኣይቲ ዕድሜኡ 44 ከም ዝኾኑ ተፈሊጡ፡፡ ብተመሳሳሊ ካብ ቁሸት ዳሴ ታኣሲሮም ዝነበሩ-
  1. ኣብዳላ ማርኮ
  2. ሉጉሴ ሽም ኣብኡ ዘይተፈልጠን ከም ዝተፈትሑ እዚ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

እዞም ካብ ቤት ማእሰርቲ ዝተፈትሑ ኣባላት ብሄረ ኩናማ፡ ኣብ ከባቢ ባረንቱ ተኣሲሮም ዝነበሩ ክኾኑ እንከለው፡ ምኽንያት መእሰርኦም፡ ብፖለቲካ፣ ስግር ዶብ፣ ኮብልልኩም ብዝብል ምስምስ ከም ዝኾኑ ተፈሊጡ፡፡ ኣብዚ ቤት ማእሰርቲ ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛን መግረፍቲን ከቢድ ስቕያት ኣብ ልዕሊኦም ይፍጸም ከም ዝነበረን፡ ንግሆ ሓንቲ ባኒ፣ ምሳሕ ክልተ፣ ድራር ክልተ ተውሂቦም ብሕማምን ስእነት መግቢ ኣብ ከቢድ ሓደጋ ተሳጢሖም ዝነበሩ ከም ዝኾኑ እቲ ዝመጸና ዜና ወሲኹ ኣቃሊዑ፡፡

መሪሕ ውድብ ዲምሓኩኤ ካብ ቤት ማእሰርቲ ንዝወጽኡ ኣባላት ብሄረ ኩናማን ስድራቤትን እንቋዕ ሓገሰኩም ይብል፡፡ ከምኡውን ብኣሽሓት ዝቁጸሩ ኣባላት ኩናማን ብሓፈሻ ህዝቢታት ኤርትራ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ህግደፍ ኣብ ከቢድ ስቕያትን ስነ-ኣእሞራዊ ውድቀት ከም ዘለው ተገንዝብና፡ ብዘተኸኣለና ዓቅሚ ንማሕበር ሰብ ዓለም ክንጠርዕ በዚ ኣጋጣሚ እዚ መልእኽቱ የመሓላልፍ፡፡

ብካልእ ዜና፡ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ህግደፍ ብዕለት 6/05/2018 ተወላዳይ ቁሸት ጉሉል ሀይለ ኣሽኩ ንዝተባህለ ጓሳ፡ ኣብ ፎደ ዝቅመጡ ኣባላት ስለያ ሒዞም፡ ኣብ ከባቢ ጎቦ ፎደ ምጉሳይ ክልኩል ምኻኑ ኣይትፈልጥን ዲኻ ብዝብል ምስምስ ንመዓስከሮም ወሲዶም ኣሲሮሞ ድሕሪ ምሕዳር ጅብኡ ፈቲሾም 200.00 ናቕፋ የሕዲጎም ካብቲ ቦታ ከም ዘባረሩዎ እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

ኣባላት ብሄረ ኩናማ ብከቢድ ስቕያት ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ህይወቶም ይሓልፍ ከም ዘሎ ተፈሊጡ፡፡

ስርዓት ህግደፍ ብሄረ ኩናማ ናይ ምጽናት መደባቱ ብዝኸፍኤ መልክዑ ይቅጽለሉ ከም ዘሎ ተፈሊጡ፡፡  ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዓፊኑ ብከቢድ ማህረምቲን ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ህይወቶም የሕልፎም ከም ዘሎ ተፈሊጡ፡፡ በዚ መሰረት ህይወቶም ዝሓለፉ ኣባላት፡-

  1. ቢያ ፋዲ- ዕድሜ 60 ኣቦ ሽድሽተ ቆልዑ
  2. ሻንዲ ኩሉ- ዕድሜ 27
  3. ኣቦ ኩሉ- ወዲ 42 ከም ዝኾኑ እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

በዚ ኣጋጣሚ መሪሕ ውድብ ዲምሓኩኤ ንግዳያት መንግስቲ ሰማይ የውርስኩም፡ ንስድራን መላእ ብሄረ ኩናማ ድማ ጽንዓት ይሃብኩም ይብል፡፡

ብካልእ ሸነኽ፡ መንግስቲ ህግደፍ ኣብ ናይ ሕርሻ መሬት ከም ኣመሉ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ኩናማ ከቢድ ግፍዒታት ይፍጽም ከም ዘሎ ተፈሊጡ፡፡

በዚ መሰረት፡ ንተቐማጦ ቁሸታት ፎዴ፣ ዳሴ፣ ኣንጉሉን  ናይ ሕርሻ መሬቶም መንጢሉ ንካልኦት ተወለድቲ ብምዕዳል ኣብ መንጎኦም ቅርሕንቲ ንምፍጣር ይጽዕር ከም ዘሎ ተፈሊጡ፡፡ እዚ እከይ ተግባራት እዚ በዓሎም ብዝሸሙዎም ጭቃ ዓዲን ሓለፍቲ ንኡስ ዞባታትን ይፍጸም ከም ዘሎን፡ ነዚ ተግባራት ዝረኣዩ ጉዱሳት ኣባላት ኩናማ ንኣስመራ ብምጥርዖም፡ ሸውዓተ ዝኣባላታ ዝሓዘት ጉጅለ ፖሊስ ኣብቲ ቦታ ከይዶም ነነታም መሬት ክሓርሱ ብምንጋር ንከረጋግኡዎም ከም ዝፈተኑ እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

ብተመሳሳሊ ብዕለት 30/06/2018 ተወለዳይ ቁሸት ካርካሻ ዝኾነ ባቺ ኣጂቦ ዝተባህለ ኣባል ንቶለ ከይዱ ኣብ ማሕረስ እንከሎ ዑሱባት ኣባላት ህግደፍ ካብ ብሄረ ትግርኛ መጺኦም ኣይትሕረስ ኢሎም ደው ንከብሉዎ ምስ ፈተኑ መሬተይ ክሓርሶ እየ ምስ በሎም፡ ናይ ንኡስ ዞባ ባረንቱ ሓላፊ ኣውረልዮ ጃኩሚኖን ናይ ክ/ሰራዊት 18 ሓላፊ ወዲ ሓጎስን፣ ናይ ካርካሻ ምክትል ኣመሓዳሪ ተስፋይ ሸንገር መጺኦም ሒዞም ንሸምበኮ ወሲዶም ተጋጊኻ ቅኑዕ ኣይኮነን ትገብሮ ዘለኻ ኢሎም ክገንሑዎ ምስ ፈተኑ፡ ኣብ መሬተ ህይወት ንክኸፍል ድልው እየ፡ ስለዚ ማንም ሰብ ካብ ማሕረስ ደው ኣየብለንን ኢሉ ብትብዓት ምስ ነገሮም፡ ሓንቲ ለይቲ የሕዲሮም ብዕለት 31/06/2018 ካብ ዝፈነውዎ እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

ምስዚ ብዝተኣሳሰር ብዕለት 18/06/2018 ሓላፊ ክ/ሰራዊት 18 ወዲ ሓጎስ ንቢንቢልና ከይዱ ህዝቢ ኣኪቡ፡ ኣብ ማእከል ከተማ ወይ ካንሸሎኹም ዑፉን ኮነ ማሸላ ንከይትዘርኡ ተነጊሩኩም ስለምንታይ ዘርእኹም እሉ ክህድድ ምስ ፈተነ፡ ህዝቢ ብወገኑ እዚ እከይ ኣመል ንነውሕ ግዜ ትደጋግሞ ኣሎኻ ስለዚ ተጠንቀቅ ምስ በሉዎ ነቲ ኣኼባ ብጉያ ጉያ ዓጽዩ እግረይ ኣውጽኢኒ ኢሉ ከም ዝኸደ እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

ከምኡ እውን ብዕለት 27/06/2018 ወዲ ሓጎስ ንተቀማጦ ኮይታቢያ ኣኼባ ከም ዝገበረሎም ተፈሊጡ፡፡ ኣብዚ ኣኼባ ዝሓዞ ሓንቲ ኣጀንዳ ኮይኑ፡ ንስኹም ኣብ መሬትና ዝሓረስ ሰብ ህይወቱ ክስእና እዩ ስለምንታይ ትብሉ ኢሉ ምስ ሃደዶም፡ ተቀማጦ እታ ቁሸት ሕጂ እውን ደጊምና ክንነግረካ ኣብ መሬትና መጺኡ ዝሓርስ ክንቐትሎ ኢና ኢሎም ምስ መለሱሉ፡ ሓደ ኣባል ምክልኻል ሽሙ ሳዲክ ላማ ንዝተባህለ ካብ መንጎ ኣኼባ ኣተንሲኡ ሃዲዱ ንመኪናኡ ሒዙዎ ምስ ከደ፡ ህዝቢ ስማዕ ነዚ ወዲ ኣብ ዝደለኻዮ ቦታ ውሰዶ፡ ንስኻ ግን ቢንቢልና ኣይትሓዳርን ከም እንቐትለካ ፍለጥ ምስ በሉዎ፡ ነቲ ወዲ ኣብ ከባቢ ቶለ ጋሙጃ ካብ መኪናኡ ኣውሪዱ ከም ዘፋነዎ እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

 ህግደፍ ንጽጉማት ክሕግዝ እየ ብዝብል ጉልባብ መሸላ ይሸይጥ ከም ዘሎ ተፈሊጡ

 ስርዓት ህግደፍ ኣብ ወርሒ 6/2018 ዓቅሚ ንዘይብሎም መሸላ ክዕድል ካብ ኩለን ቁሸታት 30 ሰባት መዝጊቦም ንቅርቡሉ ብዝሓተቶ መሰረት፡ ብዕድሜ ዝደፍኡ፣ ጠዋሪ ዘይብሎም፣ ብዙሕ ቆልዑ ዘለወን ዝተጸገማ ስድራቤታት መዝጊቦም ምስ ኣቅረቡሉ፡ ተገልቢጡ ብገንዘብ ንክሽምቱ ከም ዘገደዶም እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡  በዚ መሰረት

  1. መሸላ ንኩንታል 720.00 ናቕፋ
  2. ንሓንቲ ሪብዒት 73.00
  3. ሓንቲ መሸማዕ ሽኮር 350.00 ናቕፋ ንክዕደጉ ከም ዘገደዶም እቲ ዝመጸና ዜና ኣቃሊዑ፡፡ እቲ ዜና ወሲኹ ከም ዝሓበሮ በዚ ዑዋላዊ ከይዲ ተታሊሎም ብኣስገዳድ ንክሽምቱ ዝተገደዳ ቁሸታት ኣፈተ ኢላ፣ ሻካት፣ ኡጋሮ፣ ኣቡርና፣ ዳሴ፣ ቢራር፣ ኣንጉልን ፎደን ከም ዝኾና ሓቢሩ፡፡

 ብካልእ ሸነኽ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ስርዓት ህግደፍ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰላም ፈጢረ ኢሉ ዝግዕሮ ዘሎ ብዝምልከት ህዝቢ ምንም ዝፈልጦን ዝተሓበሮን ከም ዘይለ ካብ መበቆላዊ መሬት ኩናማ ኤርትራ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡ በዚ መሰረት ከኣ፡ ኣብ ህዝቢ ዝተፈላለየ ኣረኣእያታት ከም ዘሎ ክፍለጥ ተኸኢሉ ኣሎ፡፡

 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰላም ዝለዝተፈጥረ ተፈላሊና ዝነበርና ኣዝማድ፣ ቤተሰብ፣ ኣሕዋት ክንራከብ ኢና ኢሉ ዝትስፎ ክፋል ሕብረተሰብ ክህልው እንከሎ፣

  1. በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ እዚ ሰላም ዝበሃል ዘሎ ጥዕና ዘለዎ ኣይኮነን፡፡ ሰላም እንተኾይኑ ስለምንታይ ዝተኣስሩ የሕዋትና ዘይፍትሑ? ስለዚ ምቅናይ ጥዑም ንቅድሜና ንርኣዮ ዝብሉን ዘለዎም ስክፍታታት ዝገልጹን፡ ብዛዕባ እዚ ምንም ኣፍልጦን ዝተነግሮም ከም ዘይለ ዝዛረቡን ከም ዘለዎ እቲ ዝመጸና ዜና ሓቢሩ፡፡

 

ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ሕጂ እዋን ምስ ባጤራ ኤርትራ ብዘይመጣጠን መንገዲ ዋጋታት ጠለ-በግዕ ይሓስር ከም ዘሎ ተፈሊጡ፡፡ በዚ መሰረት

  1. ጠል 300.00 ናቕፋ
  2. በግዕ 400.00
  3. ከብቲ 5000.00

ግመል 7000.00-8000.00 ይሸይጥ ከም ዘሎ እቲ ዝመጸና ዜና